Hazırlık speaking sınavını her üniversite kendisi belirler; önce okulunuzun sınav kitapçığına bakın. Sonra sık görülen dört görevi günde 15–20 dakika, kendinizi kaydederek çalışın.
Kısaca
- Hazırlık speaking sınavının olup olmadığına, kaç puan tuttuğuna ve nasıl puanlandığına her üniversite kendisi karar verir. İlk adım, kendi yabancı diller yüksekokulunuzun (YDYO) sınav kitapçığını okumaktır.
- Sık görülen dört görev şunlardır: kendini tanıtma ve kişisel sorular, resim ya da konu anlatma, görüş bildirme, ikili konuşma.
- Değerlendiriciler çoğunlukla akıcılığa, doğruluğa, kelime çeşitliliğine, telaffuza (anlaşılırlık) ve görevin tamamlanmasına bakar.
- YDS, e-YDS ve YÖKDİL'de speaking bölümü yoktur. Üçü de 80 soruluk çoktan seçmeli sınavlardır (ÖSYM, 2026).
- Günde 15–20 dakika yeterlidir: aynı soruyu kısalan sürelerle üç kez cevaplayın, kendinizi kaydedin, faydalı ifadeleri bakmadan hatırlamaya çalışın.
Hazırlık speaking sınavı her üniversitede aynı mı?
Hayır, hazırlık speaking sınavının formatını her üniversite kendisi belirler. 23 Mart 2016 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 29662) yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik, seviye tespit ve yeterlik sınavlarını üniversitelere bırakır. Hazırlık sınıfı ve dil düzeyinin ölçülmesiyle ilgili kuralları da senatolar belirler (madde 6 ve 8). Bu yüzden speaking bir üniversitede ayrı bir oturumda yapılırken başka birinde hiç olmayabilir.
Yeterlik sınavı (muafiyet sınavı da denir), hazırlık sınıfını okumadan bölümünüze geçecek düzeyde olup olmadığınızı ölçen üniversite sınavıdır. Çalışmaya başlamadan önce okulunuzun sınav kitapçığında ya da YDYO sayfasında şu soruların cevabını bulun:
- Speaking bölümü var mı, toplam puanın ne kadarını oluşturuyor?
- Kaç bölüm ve kaç soru var, toplam kaç dakika sürüyor?
- Sınav yüz yüze mi yapılıyor, kayda mı alınıyor? Tek başınıza mı konuşuyorsunuz, eşli mi?
- Hangi ölçütlerle ve kaç değerlendiriciyle puanlanıyor?
- Örnek soru, örnek cevap ya da örnek kayıt yayımlanmış mı?
Bir örnek: ODTÜ İngilizce Yeterlik Sınavı
ODTÜ Yabancı Diller Yüksekokulunun Ekim 2025 tarihli sınav kitapçığı, kamuya açık ve ayrıntılı bir örnektir. Sınav art arda iki günde yapılır. İlk gündeki dinleme, okuma, not alma ve yazma bölümleri toplam 85 puandır ve yaklaşık 135 dakika sürer. İkinci gün yapılan speaking bölümü 5 soru, 15 puan ve yaklaşık 8 dakikadır. Cevaplar ses kaydına alınır, her cevabı iki değerlendirici puanlar ve gerekirse üçüncü bir değerlendirici devreye girer.
| Bölüm | Ne yapıyorsunuz | Süre |
|---|---|---|
| Giriş | Kimlik kontrolü, adınızı kayıt için söylemek | yaklaşık 1 dk |
| Kişisel sorular | İlgi alanlarınız ve geçmiş deneyimleriniz hakkında 2 soru | 1,5–2 dk |
| Tercih ve görüş | 2 soru, her birine yaklaşık 1 dakikalık gerekçeli cevap | 2–3 dk |
| Geniş bir konu | 1 dakika not alarak plan, ardından yaklaşık 2 dakika konuşma | 1 + 2 dk |
Kitapçığa göre puanlama üç başlıkta yapılır: konuyu geliştirme (Topic Development), dil kullanımı (dil bilgisi ve kelime) ve sunuş (Delivery: anlaşılırlık, akıcılık, telaffuz, vurgu ve tonlama). Bu yalnızca bir üniversitenin formatıdır; kendi okulunuzun sınavı farklı olabilir.
Hazırlık speaking sınavında hangi soru tipleri çıkar?
Hazırlık speaking sınavlarında sık karşılaşılan dört görev tipi aşağıdaki tabloda yer alıyor. Tablodaki örnek sorular bu yazı için hazırlandı, herhangi bir üniversitenin gerçek sorusu değildir.
| Görev tipi | Ne ölçülür | Örnek soru |
|---|---|---|
| Kendini tanıtma ve kişisel sorular | Günlük konularda ayrıntılı konuşmak | "What do you usually do to relax after a busy week?" |
| Resim ya da konu anlatma | Betimleme, sıralama, yer ve zaman ifadeleri | "Look at this photo of a crowded bus stop. What is happening, and how do the people feel?" |
| Görüş bildirme ve tercih | Görüş, gerekçe, örnek, karşı görüş | "Should first-year students live in a dormitory? Why or why not?" |
| İkili konuşma | Soru sormak, katılmak ya da katılmamak, birlikte karar vermek | "With your partner, choose one weekend activity for new prep students and agree on why." |
Görüş ve tercih sorularında şu dört adımlı çerçeve çoğu soruya uyar:
- Doğrudan cevap verin: "I think first-year students should live in a dormitory."
- Bir ya da iki gerekçe söyleyin: "It helps them make friends in the first weeks."
- Somut bir örnek ekleyin: kendi deneyiminiz, bir arkadaşınız, şehriniz.
- Kısaca toparlayın: "So for most students, I think it's worth it."
İkili konuşmada partnerinize soru sormak, onun fikrine cevap vermek ve birlikte bir karara varmak da görevin parçasıdır. Bunun için birkaç kalıp hazır olsun: "What do you think about…?", "That's a good point, but…", "So, shall we go with…?"
Speaking sınavında puanlama neye bakar?
Hazırlık speaking sınavlarında puanlama genellikle beş ölçüte dayanır: akıcılık, doğruluk, kelime çeşitliliği, telaffuz ve görev tamamlama. Rubrik (değerlendirme ölçeği), her ölçütte hangi performansın kaç puan aldığını gösteren tablodur. Üniversiteler bu ölçütleri farklı adlarla ve farklı ağırlıklarla kullanır; örneğin ODTÜ'nün üç başlığı aşağıdaki beş ölçütü birlikte kapsar.
| Ölçüt | Değerlendirici neye bakar | Pratikte ne yapabilirsiniz |
|---|---|---|
| Akıcılık | Uzun duraklamalar, yarım kalan cümleler, konuşma hızı | Aynı soruyu üst üste cevaplayın; "Let me think…" gibi kısa ifadeler öğrenin |
| Doğruluk | Anlamı bozan dil bilgisi hataları, temel yapılarda tutarlılık | Kayıtlarınızda en sık tekrar eden 2–3 hatayı seçip onlara odaklanın |
| Kelime çeşitliliği | Aynı kelimeleri tekrarlamamak, konuya uygun kelime ve bağlaçlar | Her görev tipi için 8–10 kullanışlı ifadelik bir liste tutun |
| Telaffuz | Anlaşılırlık, kelime vurgusu, tonlama | Hedefiniz aksanı silmek değil, anlaşılır olmak; ritim için gölgeleme yapın |
| Görev tamamlama | Soruya gerçekten cevap vermek, gerekçe, örnek, düzen | Cevap, gerekçe, örnek ve toparlama çerçevesini kullanın |
Konuşma sınavlarında ölçeklerin nasıl kurulduğunu ve puanların nasıl verildiğini merak ediyorsanız İngilizce konuşma sınavı puanlama yazımıza bakabilirsiniz.
4 haftalık plan: günde 15–20 dakikalık speaking rutini
Hazırlık speaking sınavına 4 haftada hazırlanmak için her gün aynı kısa rutini uygulayın ve her hafta bir görev tipine odaklanın. Rutin dört adımdan oluşur ve 15–20 dakika sürer:
| Dakika | Ne yapıyorsunuz | Neden |
|---|---|---|
| 0–3 | Dün çalıştığınız 5 faydalı ifadeyi bakmadan sesli söyleyin, sonra listeden kontrol edin | Hatırlamaya çalışmak, tekrar okumaktan daha kalıcıdır |
| 3–6 | 30–60 saniyelik bir İngilizce kaydı 2–3 kez gölgeleyin | Vurgu, ritim ve tonlama |
| 6–14 | Günün sorusunu 3 kez, her seferinde daha kısa sürede cevaplayın; son turu kaydedin | Aynı içeriği daha akıcı söylemek |
| 14–18 | Kaydı dinleyin, 2 cümleyi düzeltip yeniden söyleyin, 1 yeni ifadeyi yarının listesine ekleyin | Kendi hatalarınızı fark etmek |
Aynı soruyu üç kez cevaplamak: 4/3/2 tekniği
4/3/2 tekniği, aynı konuşmayı üç kez, her seferinde daha kısa sürede (4, 3 ve 2 dakika) yapmaktır. Paul Nation'ın 1989'da yayımlanan çalışmasında öğrenciler aynı konuşmayı her turda yeni bir dinleyiciye anlattı. Tekrarlar boyunca akıcılıkta, dil bilgisi doğruluğunda ve içeriğe hâkimiyette iyileşme görüldü. Tek başınıza çalışıyorsanız dinleyicinin yerini telefonunuzun ses kaydı ya da bir yapay zeka sohbet partneri alabilir. Sınavdaki cevaplar kısaysa süreleri 2 dakika, 1,5 dakika ve 1 dakika olarak kısaltın.
Üç turda aynı konuyu anlatmak önemlidir. de Jong ve Perfetti'nin 2011 çalışmasında 24 öğrenciden bir grup üç turda aynı konuyu, diğer grup üç farklı konuyu anlattı. Akıcılık çalışma sırasında iki grupta da arttı, ancak sonraki testlerde yalnızca aynı konuyu tekrar eden grupta korundu. Bu öğrenciler konuşmalar boyunca aynı kelimeleri daha çok yeniden kullanmıştı ve bunların çoğu konuya özgü değildi. Örneklem küçüktür, ama genel kalıplardan oluşan bir ifade listesi tutmak için iyi bir gerekçedir.
Gölgeleme: telaffuza yardım eder, kendi cümlenizi kurmanın yerini tutmaz
Gölgeleme (shadowing), bir kaydı dinlerken konuşmacıyı bir an geriden sesli olarak takip etmektir. Oxford Üniversitesi'nde 2024'te yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bir sistematik derleme 44 çalışmayı inceledi. Bulgulara göre gölgeleme anlaşılırlığı, akıcılığı ve vurgu ile tonlamayı geliştirmeye yardım edebiliyor, ama tek tek seslerin telaffuzu üzerindeki etkisi belirsiz kaldı. Çalışmaların çoğu ölçümü kontrollü görevlerle yaptı, yani kendiliğinden konuşmaya etkisi az biliniyor. Bu yüzden rutinde gölgelemeye yalnızca 3 dakika ayrıldı. Sınavda ise soruya kendi cümlelerinizle verdiğiniz cevap puanlanır.
Faydalı ifadeleri hatırlayarak çalışmak
Roediger ve Karpicke'nin 2006 çalışmasında bir metni tekrar okuyan öğrencilere kıyasla onu hatırlamaya çalışan öğrenciler, bir hafta sonra daha fazlasını hatırladı. Rutinin ilk adımı bu yüzden listeye bakmadan başlar. Listenizdeki ifadeler konuya özgü kelimelerden çok, her soruda işe yarayan genel kalıplar olsun: "One reason is that…", "For example, when I…", "On the other hand…", "That's why I'd say…".
Dört haftalık plan
Hafta içi dört gün aynı soru ailesiyle çalışın, beşinci gün ölçüm kaydı alın, hafta sonu dinlenin ya da serbest konuşun.
| Hafta | Odak görev | Örnek günlük soru | Hafta sonu kontrolü |
|---|---|---|---|
| 1 | Kendini tanıtma ve kişisel sorular | "Tell me about a skill you learned recently." | 1 dakikalık kaydı ilk günün kaydıyla karşılaştırın |
| 2 | Resim ve konu anlatma | Bir fotoğrafı ya da şehrinizdeki bir yeri 1 dakika anlatın | Yer ve zaman ifadelerini sayın |
| 3 | Görüş bildirme ve tercih | "Is it better to study alone or in a group?" | Her cevapta gerekçe ve örnek var mı? |
| 4 | İkili konuşma ve sınav provası | Bir arkadaşla ya da yapay zeka ile rol yapma; 1 dk plan + 2 dk konuşma | Kitapçıktaki sıra ve sürelerle tam prova |
İlerlemenizi nasıl ölçersiniz?
İlerlemenizi ölçmenin basit yolu, her hafta aynı soruya 1 dakikalık bir kayıt almak ve kayıtları karşılaştırmaktır. Kaydı dinlerken ya da yazıya dökerken şu tabloyu doldurun:
| Ölçü | Nasıl sayılır | Ne görmek istersiniz |
|---|---|---|
| Kelime sayısı | 1 dakikalık kaydı yazıya döküp kelimeleri sayın | Haftadan haftaya artması |
| Uzun duraklama | 3 saniyeden uzun sessizlikleri sayın | Azalması |
| Yeniden başlama | Yarıda bırakıp baştan aldığınız cümleleri sayın | Azalması |
| Yeni ifade | Listenizden kullandığınız ifadeleri sayın | En az 1–2 |
| Görev | Cevap, gerekçe, örnek ve toparlama var mı? | Dördü de |
Bu sayılar bir puan tahmini değildir, yalnızca kendi kayıtlarınızı karşılaştırmanızı sağlar. 2. ve 4. haftanın sonunda bir arkadaşınızdan ya da okutmanınızdan, okulunuzun ölçütlerine göre kısa bir geri bildirim de isteyin.
Hazırlık speaking sınavında sık yapılan hatalar
Hazırlık speaking sınavında sık görülen aşağıdaki hatalar dil bilgisiyle değil, çalışma ve sınav alışkanlıklarıyla ilgilidir, bu yüzden planlı bir çalışmayla düzeltilebilir:
- Ezber cevap. Hazır bir metni ezberlemek, soru biraz farklı geldiğinde konudan sapmanıza yol açar. ODTÜ'nün ölçütleri de cevabın soruyla ilgili olup olmadığına bakar. Metni değil, esnek ifadeleri ezberleyin.
- Çok kısa cevap. "Yes, I like it." tek başına yeterli değildir; gerekçe ve örnek ekleyin.
- Her hatada durmak. Kendinizi sürekli düzeltmek akıcılığınızı düşürür. Anlamı bozmayan hatalarda konuşmaya devam edin.
- Planlama süresinde tam cümle yazmak. Bir dakikada üç anahtar kelime ve bir sıralama yazmak yeterlidir.
- Soruyu anlamayınca susmak. "Sorry, could you repeat the question?" demek sessiz kalmaktan iyidir.
- Yalnızca dinlemek ve gölgelemek. Konuşma, kendi cümlelerinizi kurdukça gelişir.
- Formatı son hafta öğrenmek. Kitapçığı ilk gün okuyun, 4. haftada süreleriyle prova yapın.
Yapay zeka sohbet uygulamalarıyla speaking pratiği nasıl yapılır?
Yapay zeka sohbet ve eğitmen uygulamaları, hazırlık speaking sınavına çalışırken her an hazır bir konuşma partneri olarak işe yarar, ama sınavınızı ve değerlendiricinizi birebir taklit edemez. Verimli kullanmak için:
- Formatı siz verin. Uygulama sizin sınavınızı bilmez; kitapçıktaki bölümleri ve süreleri yazın.
- Sesli konuşun. Yazarak çalışmak düşünmeye yardım eder, ama sınavda konuşacaksınız.
- Tek tek soru isteyin. Siz cevaplamadan bir sonraki soruya geçmemesini söyleyin.
- Geri bildirimden sonra yeniden söyleyin. Düzeltmeyi okuyup geçmek yerine cevabı baştan söyleyin.
- İkili konuşmayı rol yapma ile çalışın. Yapay zeka partnerinizi oynasın, size her zaman katılmasın ve karar vermeye zorlasın.
Kopyalayıp kullanabileceğiniz bir başlangıç mesajı: "Act as an examiner in a university prep speaking exam. Ask me one question at a time, first about familiar topics, then opinion questions. Wait for my answer. After each answer, give two short comments on fluency, accuracy, vocabulary and task completion, and suggest one better phrase. Then ask the next question."
Bu uygulamaların sınırlarını da bilin. Geri bildirim yanlış ya da gereğinden olumlu olabilir; emin olmadığınız düzeltmeleri okutmanınıza sorun. Konuşmanız yazıya dökülürken sistem ne demek istediğinizi tahmin edip telaffuz hatanızı görünmez kılabilir, o yüzden kendi kaydınızı da dinleyin. Hiçbir uygulama sınavdan alacağınız puanı bilemez ve gerçek insanlarla konuşmanın yerini tutmaz.
AvoLabs'in geliştirdiği yapay zeka ile dil öğrenme hizmeti AvoLingo, bu rutinin bir kısmını telefonunuzda yapmanıza yardım edebilir. Öğrenme nedeninizi, ilgi alanlarınızı ve günlük sürenizi seçtiğinizde size bir öğrenme yol haritası hazırlanır. Yapay zeka eğitmeniyle yazarak ya da sesli konuşursunuz. Sohbet canlı bir görüşme değildir, sırayla ilerler; her mesajın altındaki açıklamayı açıp neyi düzeltmeniz gerektiğini görebilirsiniz. Rol yapma senaryolarında görevler ve ipuçları vardır; kelime ve cümle alıştırmalarında doğruluk, akıcılık ve tamlık için telaffuz puanı alırsınız.
AvoLingo bir sınav simülasyonu değildir ve puan tahmini yapmaz; formatı ve ölçütleri kendi kitapçığınızdan alın. Yeni üyeler 7 gün ücretsiz deneyebilir. Deneme bitince seçtiğiniz plan otomatik olarak yenilenir. Dilediğiniz zaman App Store veya Google Play üzerinden iptal edebilirsiniz. Ayrıntılar için bireysel öğrenme sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
YDS'de speaking var mı?
Hayır, YDS'de speaking bölümü yoktur. ÖSYM'nin 2026-YDS/1 duyurusuna göre İngilizce sınavı sözcük bilgisi, dil bilgisi, çeviri ve okuduğunu anlama sorularından oluşan 80 soruluk çoktan seçmeli bir testtir ve 180 dakika sürer. Bilgisayarda yapılan e-YDS de 2026 kılavuzuna göre aynı yapıdadır: 80 çoktan seçmeli soru, 180 dakika.
YÖKDİL'de speaking var mı?
Hayır, YÖKDİL'de de speaking bölümü yoktur. ÖSYM'nin 2026-YÖKDİL/2 kılavuzuna göre sınav sözcük bilgisi, dil bilgisi, çeviri ve okuduğunu anlama sorularından oluşan 80 çoktan seçmeli sorudan oluşur ve 180 dakika sürer.
YDS veya YÖKDİL puanıyla hazırlıktan muaf olabilir miyim?
Olabilirsiniz, ama gereken puanı üniversitenizin senatosu belirler. Yönetmeliğin 6. maddesine göre YÖK'ün kabul ettiği merkezi sınavlarda ya da eşdeğer uluslararası sınavlarda senatonun belirlediği puanı alan öğrenciler yeterlik sınavından muaftır. YÖKDİL kılavuzuna göre YÖKDİL sonuçları hazırlık muafiyetinde 5 yıl geçerlidir. Tek bir ulusal eşik yoktur, bu yüzden okulunuzun sayfasına bakın. Bu sınavlar konuşmayı ölçmez; bölüm derslerinde, örneğin mesleki İngilizce derslerinde, konuşma pratiğine yine ihtiyacınız olabilir.
Speaking sınavında ezber cevap işe yarar mı?
Ezber bir metin genellikle işe yaramaz, çünkü değerlendiriciler cevabın soruya uyup uymadığına bakar. Bunun yerine her görev tipi için esnek kalıplar ve kendi hayatınızdan iki üç örnek hazırlayıp bunları farklı sorulara uyarlamayı çalışın.
Aksanım puanımı düşürür mü?
Puanlamada ölçülen şey genellikle aksanın kendisi değil, anlaşılırlıktır. ODTÜ kitapçığında da sunuş ölçütünün ilk sorusu "Are you intelligible?", yani "Anlaşılır mısınız?" şeklindedir. Kelime vurgusu, tonlama ve sık kullandığınız kelimelerin net söylenmesi, aksanınızı değiştirmeye çalışmaktan daha verimli bir hedeftir.
Kaynaklar
- ODTÜ Yabancı Diller Yüksekokulu, METU-SFL English Proficiency Examination: A Guide for Test-takers (Ekim 2025)
- Resmî Gazete, 23.03.2016, sayı 29662: Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik
- ÖSYM, 2026-YDS/1 duyurusu
- ÖSYM, 2026 Elektronik Yabancı Dil Sınavı (e-YDS) Kılavuzu
- ÖSYM, 2026-YÖKDİL/2 Kılavuzu
- Nation, I.S.P. (1989). Improving speaking fluency. System, 17(3), 377–384
- de Jong, N. ve Perfetti, C. A. (2011). Fluency training in the ESL classroom. Language Learning, 61(2), 533–568
- Whitworth, B. (2024). Shadowing for pronunciation: a systematic review. Yüksek lisans tezi, University of Oxford
- Roediger, H. L. ve Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning. Psychological Science, 17(3), 249–255
AvoLingo ekibi tarafından yazıldı. Araştırma ve taslak aşamasında yapay zekadan yararlandık; kaynaklar metin içinde bağlantılı.
Tüm yazılara dön