İngilizce konuşma sınavı, önceden paylaşılan ölçütlerle puanlanan kısa bir sözlü görevdir. MEB okullarında sınav puanının %25'ini oluşturur ve dönem içine yayılarak yapılır.
Kısaca
- MEB okullarında İngilizce sınav puanı = yazılı %50 + dinleme %25 + konuşma %25. Dinleme ve konuşma ayrı puanlanır (MEB Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi, 2023).
- Konuşma sınavı önceden duyurularak (hazırlıklı) ya da duyurulmadan (hazırlıksız) yapılabilir, tek ders saatinde bitmesi gerekmez ve dönem içine yayılır.
- 5 ölçüt ve 4 düzeyli analitik bir dereceli puanlama anahtarı kullanın, her ölçüt 20 puan olsun. Ölçütleri sınavdan önce paylaşın.
- Zümrede aynı örnek konuşmaları ayrı ayrı puanlayıp karşılaştırmak (kalibrasyon) öğretmenler arasındaki farkı azaltır.
- Yapay zeka sınava hazırlıkta işe yarar. Öğrencinin sesi bir yapay zeka aracına gidiyorsa Etik Beyan Formu gerekir ve notu her zaman öğretmen verir.
İngilizce konuşma sınavı nedir, MEB kuralları neler?
İngilizce konuşma sınavı, öğrencinin İngilizce sözlü anlatım becerisini öğretmenin belirlediği bir görev ve önceden bilinen ölçütlerle ölçen uygulamalı sınavdır. MEB okullarında yabancı dil sınavları iki aşamalıdır: okuma ve yazma yazılı sınavda, dinleme ve konuşma uygulamalı sınavda ölçülür. Temel kurallar, 12 Ekim 2023'te yayımlanan MEB Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi ile 28 Aralık 2023 tarihli Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Kılavuzu içinde yer alır.
| Konu | Kural | Kaynak |
|---|---|---|
| Puan ağırlığı | Sınav puanı = yazılı %50 + dinleme %25 + konuşma %25 | Yönerge, md. 6 |
| Puanlama | Dinleme ve konuşma ayrı ayrı puanlanır; sınavlar 100 tam puan üzerinden değerlendirilir | Yönerge, md. 5–6 |
| Süre ve kazanımlar | Uygulamalı sınavın süresini ve hangi kazanımları ölçeceğini ders öğretmeni belirler | Yönerge, md. 5 |
| Sınav sayısı | Derslerden bir dönemde iki sınav yapılır | Yönerge, md. 5 |
| Duyuru | Önceden haber verilerek (hazırlıklı) ya da haber verilmeden (hazırlıksız); birkaç öğrenciyle ya da bütün ders boyunca | Kılavuz, 2023 |
| Zamanlama | Belirli bir tarih aralığı olmadan, dönem içine yayılarak; tek ders saatinde bitmesi gerekmez; yazılıdan önce ya da sonra yapılabilir | Kılavuz, 2023; ODSGM yazısı, 04.09.2024 |
| İlkokul | Hiçbir ad altında sınav yapılmaz; süreç odaklı değerlendirme uygulanır | Yönerge, md. 5 |
Zamanlama kuralı için kaynak, ODSGM'nin 2024–25 yılı için gönderdiği 04.09.2024 tarihli yazıdır (madde 13). ODSGM'nin ÖBA'daki konuşma sınavı videosu (28 Şubat 2024) örnek uygulamalar gösterir.
2026–27 için not. 2026–27 birinci dönem birinci yazılı sınavlarından itibaren Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) kullanılıyor. OYSS, 5, 6, 9 ve 10. sınıflarda İngilizcenin okul geneli ortak yazılı sınavını kapsar; 7 ve 11. sınıf İngilizce kapsam dışındadır. OYSS'nin sıkça sorulan sorular belgesine göre dinleme ve konuşma sınavlarını yine zümre öğretmenleri, ilgili mevzuata göre yapar. ODSGM'nin her yıl gönderdiği "Ölçme ve Değerlendirme Uygulamalarında Dikkat Edilecek Hususlar" yazısının 2026–27 sürümünü ise bu yazıyı hazırlarken (29 Ekim 2026) bulamadık. Ağırlık ve takvim kurallarını okulunuza gelen güncel yazıyla karşılaştırın.
Hangi sınıfta hangi CEFR seviyesi hedefleniyor?
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İngilizce öğretim programı (2025), her sınıf için bir CEFR alt düzeyi belirler. Konuşma görevinin zorluğunu bu hedefe göre ayarlayın. Program, CEFR'nin A1, A2 ve B1 düzeylerini sınıflara bölerek uyarlamıştır (2–8. sınıf programı, s. 5; 9–12. sınıf programı).
| Kademe | Sınıf | Hedef düzey |
|---|---|---|
| İlkokul | 2, 3, 4 | A1.1, A1.2, A1.3 |
| Ortaokul | 5, 6, 7, 8 | A2.1, A2.2, A2.3, A2.4 |
| Lise | 9, 10, 11, 12 | B1.1, B1.2, B1.3, B1.4 |
| Ortaokul, çoklu yabancı dil modeli | 5 / 6–8 | A2+B1 / B2.1–B2.3 |
| Lise, hazırlık sınıfı olan okullar | Hazırlık / 9–12 | A2+ B1 / B2.1–B2.4 |
Program, konuşmayı değerlendirirken hedef kelime, telaffuz ve dil bilgisinin yerinde kullanımına, akıcılığa, düzenli anlatıma ve dinleyiciyle kurulan iletişime bakılmasını ister. Araç olarak rubrik, dereceli ölçek ya da kontrol listesi önerir (2–8. sınıf programı, s. 23). Programa göre her beceriyi her derste ölçmek zorunlu değildir. Aşağıdaki rubrik bu göstergelerden yola çıkar.
Değerlendirme ölçeği (rubrik): 5 ölçüt, 4 düzey, 100 puan
Dereceli puanlama anahtarı (rubrik), bir performansı birkaç ölçüte ayırıp her ölçütün düzeylerini kısa tanımlarla gösteren puanlama tablosudur. Konuşma sınavında analitik rubrik, yani her ölçüte ayrı puan veren tablo, tek bir genel puandan daha kullanışlıdır. Öğrenci hangi alanda geliştiğini görür; öğretmen de tek bir zayıf alanın, çoğu zaman telaffuzun, diğer puanları aşağı çekmesini önler.
Düzeyler sınıfın hedefine göre yazıldı: "Hedefte", o sınıfın CEFR hedefini karşılayan performanstır. Yanıt yoksa, görev dışıysa ya da büyük ölçüde Türkçeyse 0 verin.
| Ölçüt | 4 · Hedefin üstünde | 3 · Hedefte | 2 · Hedefe yaklaşıyor | 1 · Desteğe ihtiyaç var |
|---|---|---|---|---|
| Görev tamamlama ve içerik | Görevin tüm parçalarını yapar; fikirlerini örnek ve gerekçeyle geliştirir | Görevin tüm parçalarını yapar; en az bir örnek ya da gerekçe verir | Görevin bir kısmını yapar; kısa yanıtlar verir, ek soruya ihtiyaç duyar | Görevin küçük bir kısmını yapar; çoğunlukla tek kelime ya da ezber kalıp kullanır |
| Akıcılık ve tutarlılık | Doğal bir hızla konuşur; fikirleri çeşitli bağlaçlarla bağlar | Kısa duraksamalarla konuşur; and, but, because, so ile bağlar | Sık duraksar, cümleyi yeniden başlatır; fikirler kopuk kalabilir | Kelime kelime konuşur; uzun sessizlikler olur |
| Dil doğruluğu | Hedef yapıları doğru kullanır; nadir hatalarını kendisi düzeltir | Hedef yapıları çoğunlukla doğru kullanır; hatalar anlamı bozmaz | Temel yapılarda tekrarlayan hatalar yapar; anlam yine de çıkarılabilir | Hatalar anlamı sık sık engeller |
| Kelime ve yapı çeşitliliği | Ünitenin kelimelerini ve yeni ifadeleri yerinde kullanır; cümle yapısını çeşitlendirir | Ünitenin kelimelerinin çoğunu kullanır; basit ve bağlaçlı cümleleri karıştırır | Sınırlı kelimeyle konuşur; aynı kalıpları tekrarlar | Birkaç ezber kelime ve kalıpla sınırlı kalır |
| Telaffuz ve anlaşılırlık | Kolayca anlaşılır; vurgu ve tonlamayla anlamı destekler | Aksan belli olsa da rahat anlaşılır; birkaç kelimede hata yapar | Dinleyenin dikkatle dinlemesi gerekir; bazı kelimeler anlaşılmaz | Anlaşılmak için çoğu yerde tekrar gerekir |
| Etkileşim (isteğe bağlı, ikili görev) | Konuşmayı başlatır, soru sorar, partnerinin söylediğinin üzerine ekler | Sırayla konuşur, uygun yanıt verir, en az bir soru sorar | Yanıt verir ama konuşmayı sürdürmek için desteğe ihtiyaç duyar | Kısa yanıtlarla kalır; konuşmayı partneri taşır |
Aksan hata değildir. Telaffuzda öğrencinin anadili İngilizce olan birine benzemesini değil, dinleyicinin onu anlamak için ne kadar çaba harcadığını puanlayın.
Rubrik puanı 100'e nasıl çevrilir?
Her ölçütü 20 puan sayın: düzey 4 = 20, düzey 3 = 15, düzey 2 = 10, düzey 1 = 5, düzey 0 = 0 puan. İkili görevde etkileşimi de puanlıyorsanız ağırlıkları değiştirin; örneğin görev tamamlama ve etkileşim 20'şer, diğer dört ölçüt 15'er puan olsun. Ağırlıkları zümrenizle dönem başında belirleyip öğrencilere duyurun.
Örnek hesap. Bir 6. sınıf öğrencisi görev tamamlamada 3, akıcılıkta 2, doğrulukta 3, çeşitlilikte 2 ve telaffuzda 4 aldı: 15 + 10 + 15 + 10 + 20 = 70 konuşma puanı. Yazılıdan 80, dinlemeden 70 aldıysa sınav puanı 80 × 0,50 + 70 × 0,25 + 70 × 0,25 = 40 + 17,5 + 17,5 = 75 olur. Öğrenciye toplamın yanında ölçüt profilini de (3-2-3-2-4) verin; neyi çalışacağını profil gösterir.
Meslek liselerinde alan terimlerinin doğru kullanımını ayrı bir ölçüt yapabilirsiniz. Mesleğe özgü konuşma görevlerinin nasıl kurulduğunu mesleki İngilizce ders tasarımı yazımızda anlattık.
Sınıf düzeyine göre örnek konuşma görevleri
Konuşma sınavı görevi, ünitenin konusuna bağlı ve aynı rubrikle puanlanabilen kısa bir sözlü etkinliktir. Hazırlıklı görevde konu önceden duyurulur; hazırlıksız görevde öğrenci kartı sınavda görür. MEB kılavuzu da karşılıklı konuşma, diyaloğu sürdürme, prova ve sunum gibi sınıf içi etkinliklerin konuşma sınavı olarak kullanılabileceğini belirtir. Aşağıdakiler örnektir; ünitenizin temasına göre uyarlayın.
| Kademe (hedef) | Hazırlıklı görev | Hazırlıksız görev | Öğrenci başına süre (öneri) |
|---|---|---|---|
| İlkokul 2–4 (A1) | Show and tell: en sevdiği oyuncağı 3–4 cümleyle tanıtma | Resimdeki renk, sayı ve nesneleri sorulara cevap vererek söyleme | 1 dk; sınav değil, gözlem |
| Ortaokul 5–6 (A2.1–A2.2) | Kendini, ailesini ya da bir gününü 6–8 cümleyle anlatma | Öğretmenle hafta sonu, okul ve yemek üzerine soru-cevap | 2 dk |
| Ortaokul 7–8 (A2.3–A2.4) | Geçmiş bir tatili ya da bir planı 1 dakika anlatma | İkili rol oyunu: sipariş verme, yol tarifi, daveti kabul etme ya da reddetme | 2–3 dk |
| Lise 9–10 (B1.1–B1.2) | 2 dakikalık sunum ve 2 takip sorusu | Durum kartı: 1 dk düşünme, 1–2 dk görüş ve gerekçe | 3–4 dk |
| Lise 11–12 (B1.3–B1.4) | Kısa münazara: iki tarafın gerekçeleri ve kendi görüşü | İkili problem kartı: tartışıp ortak karar verme | 4 dk |
Süreler önerimizdir; yönergeye göre süreyi ders öğretmeni belirler. İlkokulda sınav yapılmadığı için bu görevleri süreç içinde gözlem ve geri bildirim amacıyla kullanın. Program bu yaş için açık, orta ve geliştirilmeli gibi düzeyleri olan aylık bir telaffuz kontrol listesi önerir (2–8. sınıf programı, s. 22).
Kalabalık sınıfta konuşma sınavı nasıl hızlı ve adil yapılır?
Kalabalık bir sınıfta konuşma sınavını yapmanın en pratik yolu, sınavı tek güne sıkıştırmak yerine dönem içindeki derslere yaymaktır; MEB kuralları buna açıkça izin verir. 34 kişilik bir sınıfta her derste 6 öğrenciyle konuşursanız sınav altı ders saatinde tamamlanır.
Sınav akışı
- Görevi ve rubriği önceden paylaşın. Hazırlıklı görevlerde konuyu en az bir hafta önce duyurun. Rubriği sınıfta bir örnek konuşma üzerinde birlikte puanlayın.
- Eşdeğer görev kartları hazırlayın. Aynı zorlukta 4–5 kart, ezberi ve soruların sınıfta yayılmasını azaltır.
- Sınavı ders etkinliğine yerleştirin. Sınıfın geri kalanı okuma, yazma ya da ikili hazırlık yaparken siz bir köşede sırayla öğrencileri dinleyin.
- Puanı hemen işaretleyin. Öğrenci başına tek satırlık bir formda ölçüt düzeylerini işaretleyin; yorumları ders sonunda yazın.
- İkili görevlerde herkesi ayrı puanlayın. Partnerin zorlanması öğrencinin puanını düşürmemeli; gerekirse partneri değiştirin.
- Ses kaydı alıyorsanız kurallara uyun. Kayıt itirazlarda ve kalibrasyonda işe yarar ama kişisel veridir. Okulunuzun kayıt ve veli bilgilendirme kurallarına uyun.
- Geri bildirimi kısa tutun. Her öğrenciye bir güçlü yön ve bir sonraki adım verin. 2024 tarihli ODSGM yazısı da her sınavdan sonra öğrenciye geri bildirim verilmesini ve gerekirse telafi yapılmasını ister.
Öğretmenler arasında kalibrasyon
Kalibrasyon, aynı konuşma performanslarını farklı öğretmenlerin önce tek başına puanlayıp sonra farkları konuşarak ortak bir puanlama anlayışına varmasıdır. Zümre toplantısında 3–5 örnek konuşmayı (izinli kayıtlar ya da öğretmenlerin canlandırdığı performanslar) puanlayın. Bir düzeyden fazla fark çıkan ölçütlerde tanımı netleştirin ve her düzey için bir "çapa örnek" saklayın. Sınırda kalan ve itiraz edilen puanları ikinci bir öğretmen dinlesin.
Bu yaklaşım araştırmayla da uyumludur. 75 çalışmayı inceleyen bir derleme, rubriklerin puanlamayı daha tutarlı hâle getirdiğini buldu; etki özellikle rubrik analitik ve göreve özgü olduğunda, örnek performanslar ve puanlayıcı eğitimiyle desteklendiğinde görülüyordu (Jonsson ve Svingby, 2007).
Yapay zeka kullanacaksanız: MEB kuralları, DİLİM ve sınava hazırlık
MEB'in 10 Ocak 2026'da yayımladığı Eğitimde Yapay Zeka Uygulamaları Etik Kılavuzu, öğrenci yapay zekayla etkileşime giriyorsa ya da öğrenci verisi bir yapay zeka aracına gidiyorsa öğretmenin önce Etik Beyan Formu doldurmasını şart koşar. Kılavuza göre (s. 22–23) form şu durumlarda zorunludur:
- Öğrenci ders kapsamında bir yapay zeka aracıyla doğrudan etkileşime giriyorsa,
- Öğrencinin yazısı, ses kaydı ya da notu bir yapay zeka aracına yükleniyor veya orada işleniyorsa (isimler gizlense ve veri anonimleştirilse bile),
- Yapay zeka çıktısı puanlama, geri bildirim ya da seviye belirleme için kullanılıyorsa.
Öğrenci verisi içermeyen ders hazırlığı ve materyal üretimi için form gerekmez. Form, 2 Şubat 2026'da açılan YAZEK üzerinden, uygulamadan önce doldurulur. Okul yapay zeka etiği ekibinin onayı gerekmez, ama ekip açık bir risk görürse uygulamayı başlatmama ya da durdurma uyarısı verebilir. Kılavuz ayrıca ses, fotoğraf ve video için açık rıza ya da aydınlatılmış onam alınmasını ister.
Not konusunda kural nettir: "Yapay zeka sadece bir yardımcıdır; hiçbir koşulda öğrenciye verilecek notu tek başına belirleyemez." Öğretmen yapay zeka çıktısını düzeltebilmeli, öğrencinin ve velinin itiraz edebileceği bir yol olmalıdır. Bir araç seçerken verinin nerede işlendiğini, model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığını ve ne kadar saklandığını sorun. KVKK'nın Kasım 2025 tarihli üretken yapay zeka rehberi bu sorular için iyi bir başlangıçtır.
Otomatik telaffuz puanının sınırlarını da bilin. 2024 tarihli bir meta-analiz, konuşma tanıma ile yapılan telaffuz çalışmasının tek tek seslerde büyük, vurgu ve tonlamada küçük etki gösterdiğini buldu (Ngo, Chen ve Lai, 2024). Vurgu, tonlama ve etkileşimi siz dinleyerek değerlendirin.
DİLİM: MEB'in kendi platformu
DİLİM, MEB'in kendi dil öğrenme platformudur; 16 Haziran 2026'da tanıtım programı yapıldı. dilim.eba.gov.tr adresinde ve mobil uygulamada EBA ya da e-Devlet hesabıyla kullanılır. Bakanlığın App Store sayfasına göre ücretsizdir, 7 yaş ve üzerine yöneliktir; İngilizce ve Türkçede konu temelli konuşma ve yazma etkinliklerinde anında geri bildirim verir. EBA hesabıyla çalışan bir bakanlık aracı arıyorsanız ilk bakılacak yer DİLİM'dir.
Sınavdan önce konuşma pratiği
Yapay zekanın konuşma sınavındaki en uygun rolü sınavı puanlamak değil, öğrencinin sınavdan önce daha çok konuşmasını sağlamaktır. Sınıfta her öğrenciye birkaç dakika düşer; aynı görev türünü evde birkaç kez deneyip geri bildirim alan öğrenci, sınav günü ilk kez konuşmuş olmaz.
AvoLabs'in geliştirdiği yapay zeka ile dil öğrenme hizmeti AvoLingo'da öğretmen, ünite PDF'inden, ders kitabı sayfasının fotoğrafından, yazdığı bir konudan ya da bir YouTube bağlantısından konuşma ödevi oluşturur. Ödevi düzenleyip önizler; ödev ancak öğretmen atadığında öğrencilere ulaşır. Ölçütleri ve ağırlıklarını öğretmen belirler, yani yukarıdaki rubriğin ölçütlerini ağırlıklarıyla girebilirsiniz. Öğrenciler pratik sırasında anında geri bildirim, kelime ve cümle çalışmalarında da telaffuz puanı alır. Öğretmen sonuçları sonradan ölçüt bazında inceler; sınav notunu ise kendi değerlendirmesiyle kendisi verir. MEB okulunda öğrencilerinizle kullanacaksanız bu da Etik Beyan Formu gerektiren bir uygulamadır. Öğretmenler ücretsiz başlayabilir; ayrıntılar okullar sayfamızda.
Öğrenciler için sınav öncesi kontrol listesi
Sınav öncesi kontrol listesi, öğrencilerin İngilizce konuşma sınavından önce kendi hazırlıklarını yoklaması için hazırlandı; sınıfla paylaşabilirsiniz. Her madde rubrikteki bir ölçüte karşılık gelir; öğrenci kendini kaydedip kaydını bu sorularla dinleyebilir.
- Sorulan her soruya, görevin her parçasına cevap verdim mi?
- Her fikrime "because" ile bir neden ya da "for example" ile bir örnek ekledim mi?
- Fikirlerimi first, then, but, so gibi bağlaçlarla bağladım mı?
- Takıldığımda susmak yerine "Let me think…" ya da "I mean…" diyebiliyor muyum?
- Ünitenin yeni kelimelerinden en az beşini ve hedef yapısını (örneğin geçmiş zaman) kullandım mı?
- Kendimi kaydedip dinledim mi, zorlandığım kelimeleri tekrar çalıştım mı?
- İkili görevde en az bir soru sordum ve partnerimin cevabına tepki verdim mi?
- Ezberlenmiş bir metin yerine birkaç anahtar kelimelik notla konuşabiliyor muyum?
Liseden sonra üniversite hazırlık sınıfına geçecek öğrenciler için ayrı bir rehberimiz var: hazırlık speaking sınavına nasıl hazırlanılır?
Sık sorulan sorular
Konuşma sınavı tek ders saatinde bitmek zorunda mı?
Hayır. MEB'in Aralık 2023 tarihli uygulama kılavuzuna göre konuşma sınavının bir ders saatinde tamamlanma zorunluluğu yoktur. Sınav birkaç derse ve dönem içine yayılabilir; her derste birkaç öğrenciyle yapılabilir.
Dinleme ve konuşma ayrı mı puanlanır?
Evet. Yönergeye göre dinleme ve konuşma sınavları ayrı ayrı puanlanır. İngilizce sınav puanının %50'si yazılıdan, %25'i dinlemeden, %25'i konuşmadan gelir.
Bir dönemde kaç konuşma sınavı yapılır?
Derslerden bir dönemde iki sınav yapılır ve yabancı dil sınavları yazılı ve uygulamalı olmak üzere iki aşamalıdır. Bu yüzden her sınavın kendi dinleme ve konuşma puanı olur.
İlkokulda konuşma sınavı var mı?
Hayır. Yönerge ilkokullarda hiçbir ad altında sınav yapılmasına izin vermez. Konuşma becerisi süreç odaklı değerlendirmeyle, gözlem ve geri bildirimle izlenir.
Konuşma sınavını yapay zeka puanlayabilir mi?
Tek başına hayır. MEB'in Etik Kılavuzu'na göre yapay zeka notu tek başına belirleyemez. Yapay zekayı puanlamada ya da geri bildirimde kullanırsanız Etik Beyan Formu doldurmanız gerekir ve notu siz verirsiniz.
Kaynaklar
- MEB Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi (12 Ekim 2023, PDF) ve MEB duyurusu
- MEB, Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Kılavuzu duyurusu (28 Aralık 2023)
- ODSGM, Ölçme ve Değerlendirme Uygulamalarında Dikkat Edilecek Hususlar (04.09.2024, PDF)
- ODSGM, OYSS Uygulama Kılavuzu duyurusu (Ekim 2026) ve OYSS sıkça sorulan sorular (PDF)
- ODSGM, konuşma sınavları için ÖBA videosu (28 Şubat 2024)
- Maarif Modeli İngilizce öğretim programı, 2–8. sınıflar (2025, PDF) ve 9–12. sınıflar (PDF)
- MEB, Eğitimde Yapay Zeka Uygulamaları Etik Kılavuzu (2026, PDF) ve MEB duyurusu (10 Ocak 2026)
- YAZEK, Yapay Zeka Uygulamaları Etik Beyan Sistemi
- KVKK, Üretken Yapay Zeka ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (Kasım 2025, PDF)
- MEB, DİLİM tanıtım programı (16 Haziran 2026) ve DİLİM-MEB, App Store
- Jonsson, A. ve Svingby, G. (2007). The use of scoring rubrics. Educational Research Review, 2(2)
- Ngo, T. T.-N., Chen, H. H.-J. ve Lai, K. K.-W. (2024). The effectiveness of automatic speech recognition in ESL/EFL pronunciation: A meta-analysis. ReCALL, 36(1)
AvoLingo ekibi tarafından yazıldı. Araştırma ve taslak aşamasında yapay zekadan yararlandık; kaynaklar metin içinde bağlantılı.
Tüm yazılara dön